{"id":1453,"date":"2013-12-13T13:06:27","date_gmt":"2013-12-13T11:06:27","guid":{"rendered":"http:\/\/tehlikedekidiller.com\/?page_id=1453"},"modified":"2013-12-13T13:44:40","modified_gmt":"2013-12-13T11:44:40","slug":"mikail-cengiz-ile-teleutler-ve-teleutce-uzerine","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/?page_id=1453","title":{"rendered":"Mikail Cengiz ile Tele\u00fctler ve Tele\u00fct\u00e7e \u00dczerine"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u0130KA\u0130L CENG\u0130Z \u0130LE TELE\u00dcTLER VE TELE\u00dcT\u00c7E \u00dcZER\u0130NE<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nur Sena Ta\u015f\u00e7\u0131 (Hacettepe \u00dcniversitesi \u00d6\u011frencisi)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1193\" title=\"Adsizh\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/Adsizh.png\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Hacettepe \u00dcniversitesi T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi Mikail Cengiz \u201cTehlikedeki Diller\u201d projesi kapsam\u0131nda, Hacettepe \u00dcniversitesi T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc 4. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri ile \u201cTele\u00fctler\u201d hakk\u0131nda bir s\u00f6yle\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Cengiz, s\u00f6yle\u015fiye Tele\u00fct etnonimini a\u00e7\u0131klayarak ba\u015flad\u0131. Sibirya\u2019daki halklar\u0131n \u00e7o\u011funun kendisini Tatar olarak isimlendirdi\u011fini, b\u00f6lgeye gelen Ruslar\u0131n Tatarlardan sonra kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ilk toplulu\u011fun Tele\u00fctler olmas\u0131 sebebiyle kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok kimseye de Tele\u00fct dediklerini ve 17.-18. yy. Rus kaynaklar\u0131nda Tele\u00fctler i\u00e7in de Tatar yahut Tele\u00fct isminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak adland\u0131rma konusunda bir belirsizli\u011fin oldu\u011funu belirtti.  G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Tele\u00fctlerin kendilerini \u201cTele\u00fct\u201d yahut \u201cTelengit\u201d \u015feklinde adland\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131, ya\u015fl\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise kendilerini \u201cTatar\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Cengiz, doktora tezinin temel konusu olan tehlikedeki diller kapsam\u0131nda Novosibirsk ve Tomsk ba\u015fta olmak \u00fczere toplamda 10 \u015fehir ve 50 k\u00f6y gezdi\u011fini ve b\u00f6lgedeki Tele\u00fct n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k 2650 ki\u015fi oldu\u011funu fakat bunlar\u0131n ancak 1000 kadar\u0131n\u0131n Tele\u00fct\u00e7e konu\u015furu \u015feklinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilece\u011fini belirtti. Konu\u015fanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun ise ya\u015fl\u0131lar ve orta ya\u015fl\u0131lardan olu\u015ftu\u011funu, 30- 40 ya\u015f alt\u0131nda konu\u015furun hemen hi\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gen\u00e7lerin ise dili hi\u00e7 konu\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1193\" title=\"Adsizi\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/Adsizi.png\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" \/><\/strong><\/p>\n<p><em>Tele\u00fct\u00e7enin son konu\u015furlar\u0131ndan Ulyana Ene.<\/em><\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcrel ortakl\u0131klara da de\u011finen Cengiz, yayg\u0131n baz\u0131 yemekler hakk\u0131nda da bilgi verdi ve \u00f6zellikle yiyecek isimlerinin ortakl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. \u201cP\u00f6r\u00f6k uskumdu ve j\u0131m\u0131rkalu\u201d (so\u011fanl\u0131 ve yumurtal\u0131 b\u00f6rek) ve \u201cTabak kurzak\u201d (Yiyece\u011fin \u015feklinin taba\u011fa benzemesi nedeniyle bu isimle an\u0131l\u0131yor.) bunlardan baz\u0131lar\u0131. <\/p>\n<p>Bunun yan\u0131nda bayramlar\u0131n \u00e7ok canl\u0131 \u015fekilde ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bayram e\u011flencelerinde geleneksel giysilerin giyilip geleneksel oyunlar\u0131n oynand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen  Cengiz, bu oyunlardan en \u00e7ok \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar\u0131n Divan-\u0131 L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk\u2019te de s\u00f6z\u00fc edilen \u201ctep\u00fck\u201d, a\u015f\u0131k kemi\u011fi ile oynanan \u201caj\u0131k\u201d ve \u201ckam\u00e7\u0131\u201d oldu\u011funu belirtti. Bu geleneksel oyunlar d\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6lgede g\u00fcre\u015f ve ok\u00e7ulu\u011fun da \u00f6nemli bir geli\u015fme kaydetti\u011fini ve bu dallarda olimpiyatlara y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1193\" title=\"Adsizj\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/Adsizj.png\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" \/><\/strong><\/p>\n<p><em>Kam\u00e7\u0131 oyunundan bir kare. Oyunun amac\u0131 yerdeki kukalara  kam\u00e7\u0131 ile vurarak kukalar\u0131  tek tek devirmek.<\/em><\/p>\n<p>Tele\u00fctlerin inan\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul edi\u015flerini ve bunun yan\u0131nda baz\u0131 \u015famanizm geleneklerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fc\u015flerini anlatan Cengiz, \u201cemegender\u201d ad\u0131 verilen, kay\u0131n a\u011fac\u0131ndan yap\u0131lan ve \u015famanizm inanc\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n koruyucusu oldu\u011funa inan\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck kuklalar\u0131n Tele\u00fct kad\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda hala yayg\u0131n oldu\u011funu ve bunlar\u0131n anneden k\u0131za aktar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131n\u0131n Hristiyanl\u0131k i\u00e7erisinde de devam etti\u011fini belirtti. <\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1193\" title=\"Adsizk\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/Adsizk.png\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" \/><\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cEmegender\u201d ad\u0131 verilen ve kad\u0131nlar\u0131 korudu\u011funa inan\u0131lan kuklalar.<\/em><\/p>\n<p>B\u00f6lgenin maden y\u00f6n\u00fcnden zengin olu\u015fu nedeniyle insanlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun maden ocaklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015farak yahut ticaret ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015farak ge\u00e7imlerini sa\u011flamalar\u0131 Tele\u00fctlerin sosyo-ekonomik varl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda Cengiz\u2019in aktard\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka bilgiydi.<\/p>\n<p>Son olarak Tele\u00fct\u00e7enin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki konumuna de\u011finen Cengiz bu dilin \u201ctehlikedeki dil\u201d kategorisinde de\u011ferlendirilmesinde 1960-1970\u2019lerden sonra okullarda e\u011fitim dilinin yaln\u0131zca Rus\u00e7a olmas\u0131n\u0131n ve bununla birlikte \u00f6zellikle gen\u00e7lerin d\u00fcnyada \u201ck\u00fcresel ortak dil\u201d olarak g\u00f6r\u00fclen dillerin yan\u0131nda kendi dillerini \u201cfaydas\u0131z\u201d ve \u201cgarip\u201d bularak tercih etmemelerinin etkisinin b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu s\u00f6yledi. Cengiz, Tele\u00fct\u00e7e\u2019nin en fazla 100 y\u0131l i\u00e7erisinde yok olaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle Tele\u00fct\u00e7enin ve ona benzer \u201ctehlikedeki diller ve k\u00fclt\u00fcrler\u201din incelenmesi ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. S\u00f6yle\u015fiyi, bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen gen\u00e7 ve nitelikli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara da ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek tamamlayan Mikail Cengiz\u2019e biz de \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyor, bu anlaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ba\u015far\u0131lar diliyoruz. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0130KA\u0130L CENG\u0130Z \u0130LE TELE\u00dcTLER VE TELE\u00dcT\u00c7E \u00dcZER\u0130NE Nur Sena Ta\u015f\u00e7\u0131 (Hacettepe \u00dcniversitesi \u00d6\u011frencisi) Hacettepe \u00dcniversitesi T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi Mikail Cengiz \u201cTehlikedeki Diller\u201d projesi kapsam\u0131nda, Hacettepe \u00dcniversitesi T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc 4. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri ile \u201cTele\u00fctler\u201d hakk\u0131nda bir s\u00f6yle\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Cengiz, s\u00f6yle\u015fiye Tele\u00fct etnonimini a\u00e7\u0131klayarak ba\u015flad\u0131. Sibirya\u2019daki halklar\u0131n \u00e7o\u011funun kendisini Tatar olarak isimlendirdi\u011fini, b\u00f6lgeye gelen Ruslar\u0131n Tatarlardan sonra kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ilk toplulu\u011fun Tele\u00fctler olmas\u0131 sebebiyle kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok kimseye de Tele\u00fct dediklerini ve 17.-18. yy. Rus kaynaklar\u0131nda Tele\u00fctler i\u00e7in de Tatar yahut Tele\u00fct isminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak adland\u0131rma konusunda bir belirsizli\u011fin oldu\u011funu belirtti. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Tele\u00fctlerin kendilerini \u201cTele\u00fct\u201d yahut&nbsp;<a href=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/?page_id=1453\" class=\"read-more\">Okumaya devam et<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1453","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1453"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1457,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1453\/revisions\/1457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}