{"id":1188,"date":"2012-12-12T21:04:31","date_gmt":"2012-12-12T19:04:31","guid":{"rendered":"http:\/\/tehlikedekidiller.com\/?page_id=1188"},"modified":"2012-12-31T16:39:25","modified_gmt":"2012-12-31T14:39:25","slug":"timur-davletov-ile-hakaslar-ve-hakascaya-dair","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/?page_id=1188","title":{"rendered":"T\u0130mur Davletov \u0130le Hakaslar ve Hakas\u00e7a\u2019ya Da\u0130r"},"content":{"rendered":"<div class=\"grid_7  suffix_1 spacer3\"><p style=\"text-align: right;\" align=\"right\"><strong>\u00a0Eylem KUB\u0130LAY<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1193\" title=\"haberler7\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler7.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler7.jpg 500w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler7-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ge\u00e7mi\u015fte g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam bi\u00e7imine sahipken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Rusya Federasyonu\u2019nun \u015fehirle\u015fme oran\u0131 en y\u00fcksek toplulu\u011fu olan Hakaslara dair bilinmeyenleri, Uluslararas\u0131 T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Te\u015fkilat\u0131 (T\u00dcRKSOY) Hakasya temsilcisi sosyolog Timur DAVLETOV \u2018yakla\u015f\u0131k iki saatlik, s\u00f6yle\u015fi havas\u0131ndaki konu\u015fmas\u0131nda anlatt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakasya Cumhuriyeti\u2019nin co\u011frafyas\u0131n\u0131 tan\u0131tan foto\u011fraf ve \u015faman inan\u00e7 \u00f6gelerinden izler ta\u015f\u0131yan \u201cEtnik Arkeo Art\u201d ad\u0131 verilen ak\u0131mla olu\u015fturulmu\u015f resimlerle destekledi\u011fi s\u00f6yle\u015fiyi bir g\u00f6rsel \u015f\u00f6lene d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren Davletov\u2019dan notlar aktararak Hakaslar\u0131 ve Hakas\u00e7ay\u0131 tan\u0131yal\u0131m \u015fimdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcney ve do\u011fusunda T\u00fcrk k\u00f6kenli Tuva Cumhuriyeti, bat\u0131s\u0131nda yine T\u00fcrk k\u00f6kenli Altay Cumhuriyeti bulunan ve eski ad\u0131 <em>\u015eorya<\/em> iken sonradan <em>Kemerova<\/em> olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f b\u00f6lgenin kuzeydo\u011fusu <em>Krosnayarsk oblast\u0131 <\/em>ile \u00e7evrilidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-1194\" title=\"haberler8\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler8-202x300.jpg\" alt=\"\" width=\"202\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler8-202x300.jpg 202w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler8.jpg 372w\" sizes=\"auto, (max-width: 202px) 100vw, 202px\" \/>Be\u015f b\u00fcy\u00fck \u015fehri bulunan Hakas Cumhuriyeti\u2018nin ba\u015fkenti <em>Abakan<\/em>\u2019d\u0131r. <em>Abakan<\/em> yer ad\u0131ndaki <em>aba<\/em> kelimesinin \u2018baba, ata\u2019 anlam\u0131ndan hareketle <em>Aba-han<\/em> \u2018ata devleti\u2019 anlam\u0131na geldi\u011fi de kabul edilmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde nehir ad\u0131 olarak da kullan\u0131lan <em>Abahan<\/em> daha sonralar\u0131 <em>Abakan<\/em> \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cumhuriyet\u2019te ya\u015fayan ulus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; Rus, Alman, Ukraynal\u0131, Beyaz Rus ve Hakaslar \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta ve bu y\u00fczdelik dilimde Hakaslar, 2002 verilerine g\u00f6re n\u00fcfusun % 12\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Yine istatistiksel bilgiler, Alman n\u00fcfus oran\u0131nda Rusya Federasyonu\u2019nda son zamanlarda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011fu halde, Hakasya\u2019da korunmakta, hatta bir miktar art\u0131\u015f e\u011filimi de g\u00f6stermekte.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eski M\u0131s\u0131r k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile ya\u015f\u0131t olan ve bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fc bar\u0131nd\u0131ran Hakas Cumhuriyeti\u2018nde en eski inan\u00e7 sistemlerinden <em>\u015eamanl\u0131k <\/em>(Kaml\u0131k) ve <em>Budizm<\/em> ile az da olsa <em>\u0130slamiyet<\/em> toplumsal inan\u00e7 sistemi olarak ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1192\" title=\"haberler9\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler9.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"334\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler9.jpg 500w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler9-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu inan\u00e7 sistemlerinden \u015eamanizm\u2019in bir yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen <em>G\u00fcne\u015f Tamgas\u0131<\/em>, iki y\u00fcz bin civar\u0131nda bulunan dikili ta\u015f ve yaz\u0131tlarda s\u0131k\u00e7a rastlanan bir motif olarak milli bayraklar\u0131nda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f ressamlar\u0131n eserlerinde dikili ta\u015f ve kaya motifinin s\u0131k\u00e7a kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakas edebiyat\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir temas\u0131 olan destanlar bin be\u015f y\u00fcz dizeden otuz bin dizeye kadar uzayabilmekte imi\u015f. Destanlar\u0131n Hakas\u00e7a orijinalinden ba\u015fka dillere yap\u0131lan \u00e7evirilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son zamanlara do\u011fru Rus\u00e7aya nazaran T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirilerde art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir. Destanlar\u0131n konular\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hepsinin mutlaka yarad\u0131l\u0131\u015f mitinden ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak da <em>Hayc\u0131<\/em> ad verilen desten anlat\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ya\u015fat\u0131l\u0131yormu\u015f. <em>Hay<\/em>, kelime anlam\u0131 olarak, g\u0131rtlaktan t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yleme olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Bu i\u015fi yapan <em>Hayc\u0131<\/em>lar, geceleri \u015eamanizm g\u00f6re yard\u0131mc\u0131 ruhlar\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131 ile destan anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 icra ederlermi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">UNESCO taraf\u0131ndan tehlike s\u0131n\u0131r\u0131nda g\u00f6sterilen Hakas\u00e7a, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131llarda Turani Diller i\u00e7inde g\u00f6sterilirken 20. yy ba\u015flar\u0131nda Ural-Altay dil ailesine mensup, \u015fimdi ise Altay dilleri i\u00e7inde bir T\u00fcrk dili olarak kabul edilmektedir. \u015eogay, K\u0131z\u0131l, Has (Ka\u015f\u0131n) leh\u00e7elerinden olu\u015fuyor. En yak\u0131n T\u00fcrk dili ise Altaycad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1191\" title=\"haberler10\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler10.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler10.jpg 500w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler10-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tehlikedeki diller aras\u0131nda yer alan Hakas\u00e7a dilinde Sovyet Rusya\u2018da 1927 y\u0131l\u0131ndan bu yana devam eden bir gazete \u00e7\u0131kart\u0131lmaktad\u0131r. 1960\u2019lardan sonra, radyo ve televizyonda g\u00fcnde on be\u015f dakikal\u0131k bir ana dil program\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor, DAVLETOV g\u00fcl\u00fcmseyerek&#8230; Bu g\u00fcl\u00fcmseme hemen sonras\u0131nda a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir parantezle a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u00fcre ile yap\u0131lan bu yay\u0131nlar nedendir bilinmez halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, izleyemeyecekleri saatlere rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtince ayn\u0131 buruk tebess\u00fcm\u00fc kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f di\u011fer T\u00fcrk dilleri ad\u0131na bize de ya\u015fat\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0% 85\u2019inlik bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksek da\u011flar ve ormanlarla kapl\u0131 olan Hakasya\u2019da, g\u00f6\u00e7ebe k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan geleneksel \u00e7ad\u0131rlar yap\u0131s\u0131 bozulmadan, ancak i\u015flevini de\u011fi\u015ftirmi\u015f bi\u00e7imde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyor. Bu \u00e7ad\u0131rlar art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala do\u011fu y\u00f6n\u00fcne a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131, tepesinde <em>t\u00fcnd\u00fck<\/em> ad\u0131 verilen bacas\u0131 ile geleneksel hayat\u0131n izlerini bir tatil k\u00f6y\u00fc konforunda ya\u015famak isteyen merakl\u0131lar\u0131 bekliyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1190\" title=\"haberler11\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler11.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler11.jpg 500w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler11-300x215.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">80\u2019lerin sonunda etnik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n etkisiyle ana dile verilen \u00f6nemin artmas\u0131yla birlikte ana dil gen\u00e7ler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcm bu bilgilere ek olarak dinlemi\u015f oldu\u011fumuz Hakas Geleneksel Halk M\u00fczi\u011fi\u2019ni yans\u0131tan t\u00fcrk\u00fc bizi tekrar Hakasya Cumhuriyeti\u2019nin ye\u015fil ve sisli do\u011fas\u0131nda tekrar tatl\u0131 bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131yor. T\u00fcm bu bilgiler i\u00e7in Timur DAVLETOV\u2019a te\u015fekk\u00fcr etmek kal\u0131yor san\u0131r\u0131m art\u0131k geriye\u2026 E\u011fer bir g\u00fcn yolunuz o topraklara d\u00fc\u015ferse, eski zamanlarda kahramanlar\u0131n y\u0131ld\u0131zlar\u0131 t\u00fcnd\u00fckten izlemeyi bir evren modeli olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bu eski inanc\u0131 ya\u015famay\u0131 bir kez olsun siz de ihmal etmeyin\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1189\" title=\"haberler12\" src=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler12.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"313\" srcset=\"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler12.jpg 500w, https:\/\/tehlikedekidiller.com\/wp-content\/uploads\/haberler12-300x187.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"page-fullwidth.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1188","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1188"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1196,"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1188\/revisions\/1196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tehlikedekidiller.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}